Pracodawca podsuwa dokument z datą odejścia i mówi, że to tylko formalność. To, co potocznie nazywa się wypowiedzeniem za porozumieniem stron, jest w prawie porozumieniem o rozwiązaniu umowy, więc zwykle nie działa tu okres wypowiedzenia, choć skutki dla zasiłku i odprawy zależą od przyczyny wpisanej w dokumencie. Jedno zdanie może przesądzić, czy po rejestracji w PUP czekasz 90 dni na świadczenie i czy zachowujesz prawo do odprawy.

Data odejścia to dopiero początek decyzji
- Porozumienie wymaga zgody pracownika i pracodawcy, a umowa może zakończyć się w dniu wskazanym w dokumencie.
- 90 dni oczekiwania na zasiłek dla bezrobotnych dotyczy porozumienia zawartego z inicjatywy pracownika, ale ustawa przewiduje wyjątki.
- Odprawa może przysługiwać przy redukcji zatrudnienia, także wtedy, gdy umowa kończy się za zgodą obu stron.
- Podpisu nie można zwyczajnie cofnąć, chyba że pracodawca się zgodzi albo wystąpiła wada oświadczenia woli, na przykład istotny błąd lub bezprawna groźba.
- Przed podpisaniem trzeba sprawdzić datę, przyczynę rozwiązania, odprawę, urlop i wszystkie dodatkowe ustalenia finansowe.
Porozumienie pozwala zakończyć umowę w wybranym dniu
Największe nieporozumienie zaczyna się już od nazwy. „Wypowiedzenie za porozumieniem stron” nie jest ścisłym określeniem prawnym. Wypowiedzenie składa jedna strona i co do zasady uruchamia okres wypowiedzenia. Porozumienie wymaga zgodnych oświadczeń pracownika i pracodawcy.
Kodeks pracy wymienia rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron jako odrębny tryb ustania zatrudnienia. Dzięki temu strony mogą ustalić datę końcową przypadającą wcześniej albo później niż ustawowy okres wypowiedzenia. Nie trzeba czekać do końca miesiąca ani do soboty, ponieważ te zasady dotyczą wypowiedzenia, a nie porozumienia.
Porozumienie może dotyczyć umowy na okres próbny, czas określony i czas nieokreślony. Może zostać zawarte także podczas urlopu, zwolnienia lekarskiego albo szczególnej ochrony zatrudnienia, lecz tylko wtedy, gdy pracownik rzeczywiście wyraża zgodę. Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje również, że dla celów dowodowych najlepiej sporządzić dokument na piśmie, nawet jeśli przepisy nie wymagają dla samego porozumienia takiej formy pod rygorem nieważności.
| Tryb zakończenia umowy | Kto podejmuje decyzję | Data ustania zatrudnienia | Najważniejszy skutek |
|---|---|---|---|
| Porozumienie stron | Obie strony | Ustalona w dokumencie | Brak ustawowego okresu wypowiedzenia i brak zwykłego odwołania do sądu pracy |
| Wypowiedzenie | Jedna strona | Po upływie okresu wypowiedzenia | Możliwe zwolnienie na poszukiwanie pracy, a przy wypowiedzeniu pracodawcy także odwołanie do sądu |
Jest jeszcze wariant, który często miesza się z porozumieniem. Jeżeli jedna strona najpierw złoży wypowiedzenie, a potem obie uzgodnią wcześniejszą datę zakończenia umowy, tryb nadal pozostaje wypowiedzeniem. Wynika to z art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Taki dokument może być korzystniejszy dla osoby, która chce odejść wcześniej, ale nie chce zmieniać podstawy rozwiązania umowy.
90 dni oczekiwania na zasiłek liczy się od rejestracji w PUP
Podpisanie porozumienia nie oznacza automatycznie utraty prawa do zasiłku. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje jednak nowa ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która przewiduje, że przy rozwiązaniu ostatniej umowy za porozumieniem stron zasiłek przysługuje co do zasady po upływie 90 dni od dnia rejestracji w PUP, o ile osoba spełnia również pozostałe warunki nabycia prawa do świadczenia.
To ważne rozróżnienie. Okres oczekiwania nie biegnie od dnia podpisania dokumentu ani od ostatniego dnia pracy. Zaczyna się dopiero od rejestracji jako osoba bezrobotna, a okres pobierania zasiłku ulega skróceniu o czas, w którym świadczenie nie przysługiwało.
Przeczytaj również: Jak sprawdzić L4 w ZUS? PUE ZUS krok po kroku - przewodnik
Przykład z datami
Umowa kończy się 31 maja. Rejestracja w urzędzie pracy następuje 2 czerwca. Jeżeli porozumienie zawarto z przyczyn leżących po stronie pracownika, 90 dni liczy się od 2 czerwca, a nie od 31 maja. Jeżeli dokument wskazuje upadłość, likwidację pracodawcy albo zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ten szczególny okres oczekiwania może nie mieć zastosowania.
Wyjątkiem jest także porozumienie zawarte z powodu zmiany miejsca zamieszkania. Samo ogólne sformułowanie „za porozumieniem stron” nie pokazuje jednak, z czego wynikało zakończenie umowy. Przy sporze o świadczenie urząd będzie analizował treść dokumentów, dlatego opis przyczyny powinien być zgodny z rzeczywistym przebiegiem zwolnienia.
Jeżeli wraz z zakończeniem zatrudnienia wypłacono odprawę, odszkodowanie albo inne świadczenie, prawo do zasiłku może zostać przesunięte także o okres, którego ta wypłata dotyczy. Nie należy więc liczyć wyłącznie 90 dni, gdy porozumienie przewiduje dodatkową płatność za kilka miesięcy.
Redukcja etatów może oznaczać odprawę mimo podpisania porozumienia
Popularny pogląd, że zgoda na porozumienie zawsze odbiera odprawę, jest zbyt szeroki. Jeżeli zatrudnienie kończy się z przyczyn niedotyczących pracownika, a pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób, zastosowanie może mieć ustawa o zwolnieniach z przyczyn niedotyczących pracowników.
Przy zwolnieniu indywidualnym przyczyna leżąca po stronie pracodawcy musi być wyłącznym powodem zakończenia umowy. Może chodzić między innymi o likwidację stanowiska, reorganizację, problemy ekonomiczne albo zmniejszenie zatrudnienia. Sam fakt, że pracownik podpisał dokument, nie przekreśla prawa do odprawy, jeżeli porozumienie było elementem decyzji pracodawcy o redukcji.
| Staż u danego pracodawcy | Minimalna odprawa ustawowa |
|---|---|
| Krócej niż 2 lata | Jednomiesięczne wynagrodzenie |
| Od 2 do 8 lat | Dwumiesięczne wynagrodzenie |
| Ponad 8 lat | Trzymiesięczne wynagrodzenie |
Zasady te wynikają z art. 8 i art. 10 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Ustawa przewiduje także limit odprawy wynoszący 15-krotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania umowy.
Przy większej redukcji stosuje się dodatkowe progi zwolnienia grupowego. Porozumienia stron są wliczane do takiego zwolnienia, gdy obejmują co najmniej 5 pracowników. Dla osoby otrzymującej propozycję odejścia praktyczny wniosek jest prosty: przed podpisaniem trzeba ustalić, czy firma likwiduje stanowisko z przyczyn organizacyjnych, czy przedstawia odejście jako prywatną decyzję pracownika.
Po podpisaniu nie ma zwykłego odwołania, ale presja może mieć skutki prawne
Pracownik, który po kilku dniach zmieni zdanie, nie może po prostu wycofać podpisu. Porozumienie jest czynnością dwustronną, więc jego cofnięcie wymaga zgody obu stron. Sama wiadomość e-mail z informacją „rezygnuję z porozumienia” nie przywraca zatrudnienia.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy podpis został złożony pod wpływem istotnego błędu albo bezprawnej groźby. Kodeks cywilny przewiduje wtedy możliwość pisemnego uchylenia się od skutków oświadczenia woli. Przy błędzie termin wynosi rok od jego wykrycia, a przy groźbie rok od chwili ustania stanu obawy.
| Sytuacja | Prawdopodobny skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Dokument podaje odejście „na prośbę pracownika”, choć firma likwiduje stanowisko | Ryzyko 90-dniowego oczekiwania na zasiłek i sporu o odprawę | Przed podpisaniem żądać zgodnego z rzeczywistością opisu przyczyny |
| Porozumienie nie zawiera dokładnej daty rozwiązania umowy | Niejasność co do ostatniego dnia zatrudnienia i rozliczeń | Nie podpisywać dokumentu z pustym miejscem, zażądać pełnej wersji i kopii |
| Podpis złożono po groźbie albo w wyniku istotnego błędu | Możliwość podważenia skutków oświadczenia, ale nie automatyczne unieważnienie | Zabezpieczyć wiadomości i świadków, złożyć pisemne oświadczenie oraz skonsultować sprawę z prawnikiem |
| Pracodawca oferuje wcześniejsze odejście za dodatkową zapłatą | Może powstać odrębne rozliczenie, które wpłynie na moment uzyskania zasiłku | Wpisać kwotę, termin wypłaty i charakter świadczenia bez ogólnych obietnic |
Samo niezadowolenie z podpisanej umowy zwykle nie wystarczy. Presja musi przekraczać zwykłe przedstawienie konsekwencji, a błąd powinien dotyczyć treści czynności, na przykład daty albo rodzaju dokumentu. W razie sporu sprawa może trafić do sądu pracy, dlatego dokumenty, korespondencję i informacje o spotkaniu trzeba zachować.
Przed podpisem sprawdź pięć zapisów, które decydują o rozliczeniu
Najbezpieczniejszy dokument nie ogranicza się do zdania „strony rozwiązują umowę za porozumieniem”. Powinien pozwalać odtworzyć, co dokładnie ustalono i z jakiego powodu zatrudnienie się kończy.
- Data rozwiązania umowy powinna być wskazana konkretnie, bez sformułowań typu „z końcem miesiąca”, jeśli strony mogą różnie rozumieć tę datę.
- Przyczyna zakończenia zatrudnienia powinna odpowiadać rzeczywistości, szczególnie gdy chodzi o likwidację stanowiska, reorganizację albo zmniejszenie zatrudnienia.
- Odprawa lub dodatkowa rekompensata powinny mieć podaną kwotę albo sposób jej obliczenia oraz termin wypłaty.
- Urlop wypoczynkowy trzeba rozliczyć przez wskazanie wykorzystania albo wypłaty ekwiwalentu zgodnie z przepisami.
- Dokumenty końcowe, w tym świadectwo pracy, powinny zostać wydane i przekazane w sposób pozwalający zachować dowód.
Jeżeli pracodawca daje dokument do podpisania „od ręki”, można poprosić o czas na przeczytanie i kopię projektu. Brak pośpiechu jest tu praktyczną ochroną, bo po podpisaniu pole negocjacyjne zwykle znika. Uważam, że szczególnie ryzykowne jest przyjmowanie porozumienia, w którym data jest natychmiastowa, przyczyna nie istnieje, a odprawa została obiecana wyłącznie ustnie.
Jeśli masz już podpisaną nową umowę i potrzebujesz szybko zakończyć obecne zatrudnienie, porozumienie może być rozsądnym wyborem. Gdy nie masz kolejnej pracy, a odejście wynika z redukcji po stronie firmy, wybrałbym dokument z jasno opisaną przyczyną pracodawcy, ustaloną odprawą i datą, która nie odbiera niepotrzebnie okresu zatrudnienia.
Najpierw ustal, czy odchodzisz z własnej woli, czy w ramach redukcji
Najważniejsze pytanie przed podpisaniem brzmi nie „czy porozumienie jest wygodne”, lecz kto faktycznie doprowadził do zakończenia zatrudnienia. Jeżeli to pracownik chce odejść szybko, trzeba uwzględnić możliwe przesunięcie zasiłku. Jeżeli decyzja wynika z likwidacji stanowiska albo reorganizacji, dokument powinien to odzwierciedlać i obejmować należne rozliczenia.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnika. Przy propozycji podpisania dokumentu pod presją, sporze o odprawę albo wątpliwościach dotyczących zasiłku przed podjęciem decyzji skonsultuj treść porozumienia z prawnikiem lub Państwową Inspekcją Pracy.